Từ ngày 1/7/2025, Việt Nam có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh: 6 thành phố trực thuộc trung ương và 28 tỉnh. Trong 34 đơn vị này, 11 tỉnh thành giữ nguyên như trước, 23 tỉnh thành còn lại được hình thành bằng cách ghép hai hoặc ba tỉnh cũ. Tổng số tỉnh cũ đi vào phép ghép là 52, cộng với 11 nơi giữ nguyên thì ra đúng 63 — con số quen thuộc trước sắp xếp.
Bài này đưa ra bảng đầy đủ theo nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, kèm cách đọc bảng sao cho không nhầm, và cách dùng AI để luyện thuộc mà không bị AI dẫn sai. Danh sách dưới đây là để học; khi cần dùng cho giấy tờ hay bài thi, bạn nên đối chiếu với văn bản chính thức và bản đồ hành chính do cơ quan nhà nước phát hành.
Con số 34 hình thành thế nào
Trước tháng 7/2025, cả nước có 63 tỉnh thành, trong đó 5 thành phố trực thuộc trung ương là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Đầu năm 2025, Huế được nâng lên thành phố trực thuộc trung ương, nên trước đợt sắp xếp lớn, nhóm thành phố đã có 6 thành viên. Đợt sắp xếp giữa năm 2025 không làm thay đổi danh sách 6 thành phố này: Hà Nội và Huế giữ nguyên địa giới, còn Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ được mở rộng bằng cách nhận thêm tỉnh lân cận.
Cùng lúc, chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp: cấp tỉnh và cấp xã, cấp huyện thôi tồn tại. Đây là hai thay đổi đi kèm nhau nhưng khác nhau về bản chất. Ghép tỉnh làm giảm số tỉnh; bỏ cấp huyện làm thay đổi cách tổ chức bên trong mỗi tỉnh. Học sinh hay gộp hai chuyện này thành một, rồi lúng túng khi đề hỏi riêng từng ý.
Một điểm giúp nhớ nhanh: trong 23 trường hợp ghép, tên của đơn vị mới luôn là tên của một trong các tỉnh cũ. Không có cái tên nào được đặt hoàn toàn mới. Vì vậy, việc học không phải là thuộc 34 cái tên lạ, mà là nhớ xem tỉnh cũ quen thuộc của mình bây giờ mang tên nào. Ví dụ, người ở Yên Bái cũ bây giờ thuộc tỉnh Lào Cai, người ở Bình Dương cũ bây giờ thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.
Bảng 23 tỉnh thành hình thành từ việc ghép tỉnh
Bảng xếp từ Bắc vào Nam. Cột đầu là tên đơn vị sau sắp xếp, cột thứ hai là các tỉnh cũ được ghép vào. Đơn vị có chữ "thành phố" là thành phố trực thuộc trung ương.
| Tỉnh thành sau 1/7/2025 | Ghép từ các tỉnh cũ |
|---|---|
| Tuyên Quang | Tuyên Quang, Hà Giang |
| Lào Cai | Lào Cai, Yên Bái |
| Thái Nguyên | Thái Nguyên, Bắc Kạn |
| Phú Thọ | Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hoà Bình |
| Bắc Ninh | Bắc Ninh, Bắc Giang |
| Hưng Yên | Hưng Yên, Thái Bình |
| Thành phố Hải Phòng | Hải Phòng, Hải Dương |
| Ninh Bình | Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định |
| Quảng Trị | Quảng Trị, Quảng Bình |
| Thành phố Đà Nẵng | Đà Nẵng, Quảng Nam |
| Quảng Ngãi | Quảng Ngãi, Kon Tum |
| Gia Lai | Gia Lai, Bình Định |
| Khánh Hoà | Khánh Hoà, Ninh Thuận |
| Lâm Đồng | Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận |
| Đắk Lắk | Đắk Lắk, Phú Yên |
| Thành phố Hồ Chí Minh | Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu |
| Đồng Nai | Đồng Nai, Bình Phước |
| Tây Ninh | Tây Ninh, Long An |
| Thành phố Cần Thơ | Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang |
| Vĩnh Long | Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh |
| Đồng Tháp | Đồng Tháp, Tiền Giang |
| Cà Mau | Cà Mau, Bạc Liêu |
| An Giang | An Giang, Kiên Giang |
Đếm lại bảng: có 6 trường hợp ghép ba tỉnh (Phú Thọ, Ninh Bình, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Cần Thơ, Vĩnh Long) và 17 trường hợp ghép hai tỉnh. Sáu nhân ba là 18, mười bảy nhân hai là 34, cộng lại 52 tỉnh cũ. Phép cộng nhỏ này là cách tự kiểm rất tốt: nếu bảng bạn chép hoặc bảng AI đưa ra không ra 52, chắc chắn có chỗ sai.
11 tỉnh thành giữ nguyên địa giới cấp tỉnh
Mười một đơn vị dưới đây không ghép với tỉnh nào ở cấp tỉnh. Bên trong chúng vẫn có thay đổi lớn vì cấp huyện bị bỏ và các xã được sắp xếp lại, nhưng tên và ranh giới cấp tỉnh giữ như cũ.
- Thành phố Hà Nội — thủ đô, giữ nguyên.
- Thành phố Huế — trở thành thành phố trực thuộc trung ương từ đầu năm 2025, giữ nguyên trong đợt sắp xếp giữa năm.
- Lai Châu, Điện Biên, Sơn La — ba tỉnh miền núi Tây Bắc.
- Cao Bằng, Lạng Sơn — hai tỉnh biên giới phía Bắc.
- Quảng Ninh — tỉnh ven biển Đông Bắc.
- Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh — ba tỉnh Bắc Trung Bộ.
Nhóm này dễ nhớ nếu bạn để ý vị trí: phần lớn nằm ở dải miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Ở phía Nam từ Quảng Trị trở vào, ngoài Huế ra không còn tỉnh nào giữ nguyên. Đó là một gợi ý tốt cho câu hỏi kiểu "kể tên các tỉnh không sáp nhập".
Sáu thành phố trực thuộc trung ương sau sắp xếp
Sáu thành phố trực thuộc trung ương là nhóm đơn vị cấp tỉnh có vị thế đặc biệt, thường là trung tâm kinh tế, văn hoá của cả một vùng. Sau 1/7/2025, nhóm này gồm Hà Nội, Huế, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Danh sách không thêm thành viên nào trong đợt sắp xếp giữa năm, nhưng bốn trong sáu thành phố đã rộng ra đáng kể.
Hải Phòng nhận thêm Hải Dương, nên từ một thành phố cảng ven biển, nay có thêm vùng đồng bằng nông nghiệp và các khu công nghiệp nằm sâu trong nội địa. Đà Nẵng nhận thêm Quảng Nam, trải từ biên giới Việt – Lào ra tới biển, có cả vùng núi Trường Sơn và di sản như phố cổ Hội An, khu đền tháp Mỹ Sơn. Thành phố Hồ Chí Minh nhận Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, nối vùng công nghiệp phía bắc với cảng biển và bờ biển phía nam. Cần Thơ nhận Sóc Trăng và Hậu Giang, mở ra tới cửa sông và bờ biển.
Với người học địa lý, điều này có nghĩa là cụm từ "thành phố" ở cấp tỉnh giờ bao gồm cả nông thôn rộng lớn, đồi núi, biển đảo. Khi đề bài yêu cầu nhận xét đặc điểm tự nhiên hay dân cư của một thành phố trực thuộc trung ương, bạn cần nhớ rằng nó không còn chỉ là một vùng đô thị, mà là một lãnh thổ đa dạng gồm cả đô thị lẫn nông thôn.
Những chỗ học sinh hay nhầm khi đọc danh sách
Nhầm tên tỉnh với nơi đặt trung tâm hành chính. Tên giữ lại không phải lúc nào cũng là nơi đặt cơ quan tỉnh. Tỉnh Lào Cai mới đặt trung tâm hành chính tại Yên Bái cũ; tỉnh Gia Lai mới đặt tại Bình Định cũ. Hai câu hỏi "tỉnh tên gì" và "tỉnh lỵ ở đâu" phải tách riêng.
Nghĩ rằng Quảng Ngãi ghép với Bình Định. Bình Định đi với Gia Lai, còn Quảng Ngãi đi với Kon Tum. Các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ được ghép theo chiều ngang với tỉnh Tây Nguyên phía sau, tạo thành những dải kéo từ biên giới phía tây ra biển.
Đặt Hải Dương vào Hưng Yên. Trước năm 1997, Hải Dương và Hưng Yên từng là một tỉnh (Hải Hưng), nên nhiều người đoán hai tỉnh lại về chung. Thực tế lần này Hải Dương đi với Hải Phòng, còn Hưng Yên đi với Thái Bình.
Quên Đắk Nông trong Lâm Đồng. Lâm Đồng mới gồm ba tỉnh cũ: Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Nhiều người chỉ nhớ hai, vì Bình Thuận ven biển gây chú ý hơn.
Cho rằng Long An thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Long An ghép với Tây Ninh. Thành phố Hồ Chí Minh nhận Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Dùng AI luyện thuộc danh sách mà không bị dẫn sai
AI rất hữu ích để tạo câu hỏi ôn tập, nhưng nhiều mô hình được huấn luyện trước tháng 7/2025 hoặc trộn thông tin cũ mới. Cách an toàn là đưa danh sách chuẩn cho AI và bắt nó chỉ dùng danh sách đó.
- Chép bảng 23 trường hợp ghép và danh sách 11 nơi giữ nguyên từ văn bản chính thức hoặc từ tài liệu thầy cô phát, dán vào khung chat.
- Viết câu lệnh: "Chỉ dựa vào bảng dưới đây, không dùng hiểu biết riêng. Hãy hỏi mình 10 câu ngẫu nhiên kiểu: tỉnh cũ X nay thuộc tỉnh nào. Mỗi lần mình trả lời, chấm đúng sai và giải thích ngắn."
- Sau 10 câu, đổi chiều: "Bây giờ cho tên tỉnh mới, mình kể các tỉnh cũ ghép vào."
- Yêu cầu AI liệt kê những câu bạn sai nhiều nhất để ôn lại hôm sau.
- Thỉnh thoảng hỏi ngược một câu bẫy, ví dụ "Long An nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh phải không?", để xem AI có bám bảng hay trả lời theo trí nhớ sai.
Mấu chốt nằm ở bước một: AI chỉ đáng tin khi nguồn bạn đưa vào đúng. Nếu bỏ qua bước này và hỏi thẳng "liệt kê 34 tỉnh thành", bạn có thể nhận về danh sách 63 tỉnh, hoặc một bảng ghép sai vài cặp mà nhìn qua vẫn rất thuyết phục.
Đọc bảng theo vị trí địa lý thay vì học thuộc lòng
Một cách hiểu bảng tốt hơn học vẹt là đặt nó lên bản đồ. Ở miền núi phía Bắc, các cặp ghép đi theo chiều dọc biên giới: Hà Giang với Tuyên Quang, Yên Bái với Lào Cai, Bắc Kạn với Thái Nguyên. Ở đồng bằng sông Hồng, các tỉnh nhỏ về diện tích được gom lại: Hà Nam, Nam Định về với Ninh Bình; Thái Bình về với Hưng Yên; Hải Dương về với Hải Phòng.
Dải miền Trung cho thấy một logic khác: kết nối biển với cao nguyên. Kon Tum với Quảng Ngãi, Gia Lai với Bình Định, Đắk Lắk với Phú Yên, Đắk Nông và Lâm Đồng với Bình Thuận. Mỗi tỉnh mới vừa có núi, có cao nguyên vừa có bờ biển. Khi học địa lý tự nhiên của một tỉnh như vậy, bạn sẽ gặp đủ các dạng địa hình trong một đơn vị hành chính.
Ở Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh mở ra biển qua Bà Rịa – Vũng Tàu và lên phía bắc qua Bình Dương; Tây Ninh nối với Long An thành một dải dọc biên giới; ở đồng bằng sông Cửu Long, các tỉnh ven sông và ven biển được gom thành năm đơn vị lớn. Vẽ một sơ đồ phác thảo với 34 vùng tô màu, mỗi tỉnh cũ là một mảnh nhỏ bên trong, sẽ giúp bạn nhớ lâu hơn nhiều so với đọc bảng mười lần.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam bây giờ có bao nhiêu tỉnh và bao nhiêu thành phố trực thuộc trung ương?
Từ 1/7/2025 có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc trung ương là Hà Nội, Huế, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Con số này được quy định tại nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025.
Tỉnh nào được ghép từ ba tỉnh cũ?
Có sáu trường hợp: Phú Thọ (Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hoà Bình), Ninh Bình (Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định), Lâm Đồng (Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận), Thành phố Hồ Chí Minh (thêm Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu), Thành phố Cần Thơ (thêm Sóc Trăng, Hậu Giang) và Vĩnh Long (thêm Bến Tre, Trà Vinh).
Có tỉnh nào mang tên hoàn toàn mới không?
Không. Cả 23 đơn vị hình thành từ việc ghép đều lấy tên của một trong các tỉnh cũ. Vì vậy cách học hiệu quả là nhớ tỉnh cũ của mình nay mang tên nào, thay vì coi 34 tên là danh sách mới phải thuộc từ đầu.
Sách giáo khoa còn ghi 63 tỉnh thì học theo cái nào?
Khi làm bài, bạn theo hướng dẫn của thầy cô và đề thi năm đó, vì sách và đề có thể được cập nhật theo lộ trình riêng. Khi tìm hiểu thực tế hiện nay, bạn dùng danh sách 34 tỉnh thành. Cách tốt là ghi cả hai vào vở, có cột tỉnh cũ và cột tỉnh mới.
Danh sách này có thể thay đổi nữa không?
Đơn vị hành chính có thể được điều chỉnh theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ thời điểm nào. Vì vậy, khi dùng cho mục đích chính thức, bạn nên đối chiếu với văn bản pháp luật và bản đồ hành chính mới nhất thay vì chỉ dựa vào một bài viết.
Hỏi AI danh sách 34 tỉnh thành có đáng tin không?
Chỉ nên tin khi bạn đã đưa văn bản chuẩn cho AI đọc và yêu cầu nó bám theo. Hỏi trống không, AI có thể trả lời theo dữ liệu cũ hoặc ghép nhầm cặp tỉnh. Luôn đếm lại: 23 trường hợp ghép phải gom đủ 52 tỉnh cũ.